Edebi çevirisi nedir? Nasıl edebi çevirmeni olunur?

Edebi metinler çevirmek isteyen bir çevirmenin öncelikli hedefi iyi bir çevirmen olmaktır. İyi bir çevirmen olmak da kaynak ve hedef dillere hakim olmaktan geçer. Kitap çevirisinde ise teknik çevirilere kıyasla (istisnalar olsa da) çevirmenin daha fazla yaratıcı olması gerekir, zira edebi çeviri yalnızca çeviri değil, adeta kitabın yeniden baştan sona tekrar yazılması anlamına gelir, üstelik bu yazım aşamasında kitabın yazarının serbest olabildiği kadar serbestsinizdir. Kitabın yazarı deneysel davrandıysa siz de deneysel davranabilirsiniz, fakat o oldukça kuralcı davrandıysa siz de kuralcı davranmak zorundasınızdır.

Yazarın söylediği her kelimeyi, vermeye çalıştığı her türlü duyguyu öncelikle siz anlamalı ve hissetmelisiniz, çünkü ancak o şekilde çevirinizde yazarın anlatmak istediklerini karşı tarafa aktarabilirsiniz. Nasıl anlamadığınız bir hikayeyi anlatabilirsiniz ki?

Bir kitabın çevrilmesi için yayınevinin kitabın orijinal yayıneviyle veya yazarıyla telif anlaşması yapmış olması gerekir. Bu aşamadan sonra çevirmen devreye girer, karşılıklı anlaştıkları koşullarda bir sözleşme yapılır ve son bir teslim tarihi olan çeviri dönemine girilir. Çeviri dönemi oldukça stresli olabilir, yeri gelir bir kelime kitap ilerledikçe çok önemli olur, tüm çeviride düzeltmeler yapmak zorunda kalınabilir, fakat bu süreç ne kadar zor olursa olsun çeviri biter ve ortada sizin çevirinizle baştan sona yazılmış bir kitap vardır. Bu aşamadan sonra devreye editör girer. Kitap etraflıca (tabii ki editör işinde özenliyse) kontrol edilir ve böylece basıma hazır hale gelir.

Kitap çevirmeni olmak istiyorsanız ilk aşamada küçük adımlarla başlayacağınızı aklınızdan çıkarmamanız gerek. Hayalinizdeki kitabı çevirmek veya hayalinizdeki yayınevindeki çalışmanın ilk adımınızın olması normal şartlarda zordur. Öncelikle küçük yayınevlerinde çalışıp referans gösterecek çevirilerinizin olmasını sağlamak zorunda kalabilirsiniz. Küçük yayınevleri, kitap çevirmenliğine yeni adım atan çevirmenler için hem bir dezavantaj hem de avantajdır. İş bulma olasılıkları bu tür yayınevlerinde daha fazladır, fakat aynı zamanda küçük yayınevleri maliyetten kısmak için bünyelerinde özensiz çevirmen ve editörlere yer verebilirler, dolayısıyla kötü üne sahip bir yayınevinde çalışıp kendinizi kanıtlamak zorunda kalabilirsiniz. İyi yayınevlerine girmek için referans gösterecek kitaplarınızın olması size oldukça yardımcı olacaktır, fakat şans yüzünüze gülerse deneme çevirileriyle iyi yayınevlerine de girebilirsiniz. Her konuda olduğu gibi bu konuda da maalesef çeviri becerileriniz önemli olduğu kadar şans faktörü de önemli bir rol oynar, fakat şans yüzünüze ilk aşamada gülmese dahi, şansınızı zorladığınız ve hayaliniz için uğraştığınızda başarılı olabileceğinizi unutmamalısınız.

Posted in: