Nasıl Sözlü Tercüman Olunur?

Sözlü Tercüman olmak için ne yapılmalıdır?

Sözlü çeviri, dil yeteneğinden çok daha fazlasını gerektiren bir etkinliktir; tercümanlıkla mütercimliği birbirinden ayıran en önemli tanımdır. Bir dilde yazılı bir metni başka bir dile çeviren kişiye “mütercim”, bir konuşmanın ya da metnin söylenmesini ya da yazılmasını takiben çeviri yapan kişiye ise “tercüman” denir.

Tercüme sözel olarak yapılan bir çeviri olması dâhilinde kendi alanında da farklı çeşitlerde yapılır. Sözel tercümenin en bilinen hali ve sadece yabancı bir dil bilmek ile yapılan şekli ardıl (konsekütif) tercüme olarak tanımlanan, günlük hayatta en çok kullanılan şeklidir. Sözlü çevirinin, ardıl çeviriye ek olarak, simultane çeviri, riley çeviri, retur çeviri, pivot çeviri, şeval çeviri, asimetrik çeviri ve fısıltı çeviri olmak üzere çeşitleri vardır. Sözlü çeviri yapabilmek için belli bir düzeyde dil bilgisine sahip olmak gereklidir ama bu tek koşul değildir.  Çoğu dilbilimciye göre yazılı çevirideki dinamik ya da eş etki ilkesi, sözlü çeviride de geçerlidir. Başarılı bir çeviri için, konuşmacının sözleriyle ne kastettiğini anlamak ve bu anlamı orada bulunan dinleyici kitlesine iletilmesi gerekmektedir. Bu süreçte, çevirmen dil ve kültür farklılıklarını da göz önünde bulundurmalıdır.

Çevirmen olmak isteyenlerin; üst düzeyde genel akademik yeteneğe ve sözel yeteneğe, üst düzeyde okuduğunu anlama gücüne ve belleğe sahip, yabancı dillere ve kültürlere ilgili kişiler olması gerekir. Bunlara ek olarak, iyi bir duyarlılık, konuya ilişkin bilgi, entelektüel kapasite, konsantrasyon, iyi bir hafıza ve işitme duyusu, ve ayrıca güzel konuşma yeteneği çevirmen olmak isteyen kişilerin sahip olması gereken beceriler arasında sayılabilir.

Profesyonel sözlü çevirmen olmak ve bunu sürdürebilmek için eğitim, deneyim, profesyonel bir yaklaşım ve yeterince kararlılık gerekmektedir. Pek çok farklı dil ve kültürle tanışık olmak tek başına yeterli değildir. Profesyonel olarak çalışmaya başlamadan önce üniversite seviyesinde uygun bir eğitimle çeviri yöntem ve teknikleri konusunda uzmanlaşmak gerekir. Konferans çevirmeni olmak için pek çok dil konuşarak yetişme zorunluluğu yoktur.

Gerekli becerilere sahip olanlar, sözlü çeviri yöntem ve tekniklerinin öğretildiği özel bir eğitimden geçmelidir. Sözlü çevirmenlik yapmak isteyen kişiler genel olarak bir üniversite diplomasına ve konferans çevirisi teknikleri üzerine onu takip eden bir lisansüstü derecesine sahip olmalıdırlar. Bunlardan ilki mutlaka dil eğitimi ile ilgili olmak zorunda değildir, fakat çeviri ile ilgili bir kariyer yapmak isteyen herkesin dilde yüksek seviyede yetkinliğe ulaşmış olması gerekmektedir. Pek çok kimse için bu, çağdaş diller alanında lisans derecesi demektir.

Ülkemizde çevirmenlik eğitimi, çeşitli üniversitelere bağlı fakültelerin mütercimlik – tercümanlık ve çeviribilim bölümlerinde verilmektedir.

Yazar: Ayşe Taneri

Posted in: