Tercüman Kuramları Bilmelidir

Her ne kadar çeviri zor ve karmaşık görünse de, çeviri süreci bir öğrenme sürecidir. Bu süreçte kuram önemli bir yer kaplar.

Kuram, çeviri yaparken anlam kaybının sebeplerini bulmamızı sağlar. Bize çevirinin nasıl yapılacağıyla ilgili ipuçları verir. Örneğin, bir müfredat kapsamı ve yapısının ne olacağı konusunda… Bu noktada hangi kuramı hangi ölçütlere göre saptayacağımızı gösterir.

Çeviri kuramı, çeviri sürecinin, bir sistematiğe oturtulmuş şeklidir. Tabir-i caizse bir rehber şeklindedir. Çoğu çevirmen, çeviri yaparken kuramları kullanmadığını iddia etse de zaten istemsiz bir şekilde kurama uygun çeviri yapıyorlardır. Çünkü kuram aslında bize nasıl çeviri yapacağımızdan çok, tarih boyunca yapılan çevirilerin yöntemlerinin bir kalıba koyulup sunulmuş halidir.

Kuramların bu kadar farklı ve çeşitli olması, çevirinin çok farklı şekillerde yapılmasından kaynaklanmaktadır. Bu yüzden, kuram bilmenin çeviri sürecini kolaylaştırdığı su götürmez bir gerçektir. Kuram doğası itibariyle, çevirmene üç evrede yardım eder.

  • Çeviri öncesinde
  • Çeviri sırasında ve
  • Çeviri sonrasında.

Kuram sayesinde, çeviri öncesi hedef kitlemizi belirleyip, kullanacağımız dili, üslubu, terminolojiyi belirleriz. Bu metne amaca uygun yaklaşmamızı sağlar. Bu bilgiler, çeviri sırasında da metni çözümlememiz açısından bize büyük ipuçları verirler. Çeviri sonrasında ise çevirinin belirli bir sistematiğe göre yapılıp yapılmadığını kontrol edebiliriz.

Ayrıca, bir metne ne ölçüde bağlı kalacağımızı, metni hangi metin geleneğine göre çevireceğimizi ya da metinden kaç farklı anlam çıkarabileceğimizin ipuçlarını da verir. Bir metne sadık kalmak metni kelimesi kelimesine çevirmek demek değildir. Metni anlamsal olarak çevirmektir. Bunu karşı dile aktarırken hangi metin türüne göre, nasıl bir üslupla çevireceğimizi bilmemiz gerekir. Öte yandan, metnin en doğru anlamını kavramamız gerekir. Çevirmen, tüm bunları, kuramlar sayesinde bulabilir.

Bu yüzden, kuram çevirmene, yapması gereken işi gösterir. Çevirmen, kuram sayesinde neyi nasıl çevireceğini bilir. Bu bilinçli bir kullanım şekli olmasa da her çevirmen, çeviri sürecinde, bir şekilde kuram kullanmaktadır.  Ve bu da çevirmene daha çok kolaylık sağlamaktadır.

Posted in:

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir